Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Inleiding

In deze paragraaf beschrijven we hoe de gemeente Veldhoven financiële risico's opvangt. We geven inzicht in de risico's die de gemeente loopt, de mogelijkheden om deze financieel op te vangen (weerstandscapaciteit) en de verhouding tussen beide: het weerstandsvermogen.

Daarnaast laten de kengetallen zien hoeveel financiële ruimte de gemeente heeft om incidentele en structurele tegenvallers op te vangen. Hiermee krijgen we inzicht in de financiële weerbaarheid en wendbaarheid van de gemeente.

Deze paragraaf bestaat uit de volgende onderdelen:
• aanwezige risico’s;
• beschikbare weerstandscapaciteit;
• weerstandsvermogen;
• ontwikkelingen;
• kengetallen.

Het beleid voor risicomanagement en weerstandsvermogen is vastgelegd in de nota Risicomanagement en weerstandsvermogen gemeente Veldhoven 2023.

Risico’s

Inventariseren en kwantificeren
Voor deze begroting hebben we de risico’s in kaart gebracht. Daarbij hebben we gekeken naar de kans dat een risico zich voordoet en de mogelijke financiële gevolgen. Op basis hiervan hebben we een risicokaart voor de gemeente opgesteld. Elk risico heeft een risicoscore. Die score ontstaat door de kans op een risico te combineren met de impact ervan. Zo kunnen we de risico’s op volgorde van belangrijkheid zetten. Risico’s met de hoogste score vragen de meeste aandacht.

Figuur 1 laat de risicokaart zien. Het cijfer in elke cel geeft aan hoeveel risico’s dezelfde score hebben. Op dit moment bevat de risicokaart 42 risico’s.
Figuur 1: Risicokaart

Financieel gevolg (x)
x > € 1.000	1
€ 500 < x < € 1.000	1	1
€ 200 < x < € 500	4	4	2		1
€ 50 < x < € 200	12	1	3	1	3
x < € 50	5	2	1
	10%	30%	50%	70%	90%
			Kans

In de tabel hieronder worden tien risico’s aangegeven die de grootste invloed hebben op het risicoprofiel van de gemeente.

Tabel 1
Belangrijkste risico's		Kans (%)	Gevolg (max. in € 1.000)	Invloed (%)
1	Risico's BGE Zilverackers	99	429	30,44
2	Juridische procedure btw-vordering Kempenbaan-Oost	50	341	12,24
3	Gesubsidieerde instellingen kunnen niet voldoen aan hun verplichtingen	50	300	10,76
4	Heffing vennootschapsbelasting op reclame en parkeren	70	170	8,54
5	Opruimen milieubelastende stoffen als gevolg van calamiteiten	4	2500	7,17
6	Ongeautoriseerde toegang ICT infrastructuur/Cybercrime	20	500	7,17
7	Derving huuropbrengsten door brandschade aan verhuurd vastgoed	30	300	6,46
8	Negatief aanbestedingsresultaat	30	300	6,46
9	Claim BOM/Dutch Mountains	90	100	6,46
10	Claims door ontoereikende planschadeanalyse	30	200	4,30
Totaal maximala geldgevolg top 10 risico's		€ 5.140
Maximaal geldgevolg overige risico's ( 32)		€ 4.010
Totaal maximaal geldgevolg alle risico's		€ 9.150

Beheersen
We vinden het belangrijk om risico’s te beheersen. Daarom nemen we maatregelen die de kans op een risico of de gevolgen ervan verkleinen. Bij het bepalen van het weerstandsvermogen houden we rekening met deze maatregelen. Voor 6 van de 10 grootste risico’s zijn beheersmaatregelen genomen. In totaal hebben we voor 25 van de 42 risico’s maatregelen vastgesteld. Dat betekent niet dat we voor de overige 17 risico’s niets doen. Sommige risico’s brengen we pas in beeld nadat maatregelen al zijn toegepast. In dat geval is het niet nodig om aanvullende maatregelen te benoemen.

Weerstandscapaciteit

De weerstandscapaciteit bestaat uit de financiële middelen die gemeente Veldhoven kan inzetten om financiële tegenvallers op te vangen, zonder het beleid aan te passen. Volgens de beleidsnota is de beschikbare weerstandscapaciteit als volgt opgebouwd:

Reserve benoemde risico's	2.149
Begrotingspost onvoorzien	93
Beschikbare weerstandscapaciteit	2.242

Weerstandsvermogen

Het weerstandsvermogen laat zien of de gemeente financiële risico’s kan opvangen zonder het beleid aan te passen. Bij een percentage van 100% of hoger is dat mogelijk. Daarom streven we naar een weerstandsvermogen van 100%.

Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit berekenen we door voor alle risico’s de kans te vermenigvuldigen met de maximale financiële impact. De uitkomst verhogen we vervolgens met een factor 1,25. Voor deze begroting komt de benodigde weerstandscapaciteit uit op € 2.476. Bij dit bedrag is het weerstandsvermogen 100%.

De beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt momenteel € 2.242. Het weerstandsvermogen is daarmee € 2.242 / € 2.476 = 91%. Een percentage van 91% ligt boven de ondergrens van 82%. Volgens de beleidsnota risicomanagement hoeft de risicoreserve daarom niet te worden aangevuld tot 100%. De huidige risicoreserve is voldoende om de financiële gevolgen van de risico’s op te vangen. Om grote schommelingen te voorkomen, hanteren we een bandbreedte van 82% tot 141%. Komt het weerstandsvermogen buiten deze grenzen, dan vullen we de reserve benoemde risico’s aan of bouwen we deze af.

Hieronder staat een grafiek met de ontwikkeling van het weerstandsvermogen in de afgelopen jaren.

Figuur 2: verloop weerstandsvermogen

Ontwikkelingen

Vergeleken met de Jaarrekening 2025 is:

het risico bij het project BGE Zilverackers-Kransakkerdorp toegenomen. De kans dat risico’s binnen dit project optreden, is hoger ingeschat;
het risico rond de overdracht van de eeuwigdurende zorg voor Gulbergen aan de provincie vervallen. Dit risico had een kans van 50% en een maximaal financieel gevolg van € 150.000.

Kengetallen

Hieronder de kengetallen.
De wettelijk voorgeschreven kengetallen geven inzicht in de financiële positie van de gemeente. Ze kijken naar financiële onderdelen zoals het eigen vermogen, de schulden en de baten. Het weerstandsvermogen kijkt specifiek naar de mate waarin de gemeente financiële risico’s kan opvangen. Daarbij speelt onder andere de reserve benoemde risico’s een rol. Er is daarom geen direct verband tussen het weerstandsvermogen en de kengetallen.

De kengetallen vullen het beeld van het weerstandsvermogen aan. Ze laten zien hoe financieel weerbaar de gemeente is en in hoeverre zij zich kan aanpassen aan veranderende omstandigheden.

	Verloop van de kengetallen
Kengetallen	Rekening 2025	Begroting 2026	Begroting 2027	Begroting 2028	Begroting 2029	Begroting 2030

Netto schuldquote	77%	81%	107%	102%	129%	140%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen	74%	77%	103%	98%	124%	136%
Solvabiliteitsratio	36%	34%	31%	31%	30%	28%
Structurele exploitatieruimte	2%	-1%	-2%	-1%	0%	2%
Grondexploitatie	10%	2%	20%	9%	12%	10%
Belastingcapaciteit	103%	115%	109%	109%	109%	109%

Toelichting kengetallen
• Netto schuldquote:
Dit kengetal geeft de schulden van de gemeente aan, in een percentage van de totale baten. Op de schulden zijn de financiële vorderingen in mindering gebracht, behalve de langlopend verstrekte leningen, zoals startersleningen.
• Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen:
Hier wordt hetzelfde aangegeven als bij bovenstaande netto schuldquote waarbij de langlopend verstrekte leningen in mindering worden gebracht op de schuldpositie.
• Solvabiliteitsratio:
Deze ratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is om aan de financiële verplichtingen te voldoen. Het eigen vermogen is uitgedrukt in een percentage van het balanstotaal.
• Structurele exploitatieruimte:
Dit getal geeft aan in hoeverre de structurele lasten kunnen worden gedekt met structurele baten.
• Grondexploitatie:
Dit kengetal geeft de boekwaarde van de bouwgrondexploitatie weer in verhouding tot de totale baten.
• Belastingcapaciteit:
Bij dit getal worden de OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing voor een gemiddeld gezin opgeteld en afgezet tegen een landelijk gemiddelde. Dit percentage kan geïnterpreteerd worden als de benutte belastingcapaciteit.

Beoordeling kengetallen
De kengetallen van de Begroting 2026 zijn overgenomen uit de primitieve begroting. In samenhang bezien laten de kengetallen zien dat de geplande investeringen en maatschappelijke ambities vragen om een toenemende financieringsbehoefte. Tegelijkertijd blijft de financiële positie van de gemeente voldoende robuust om deze ontwikkeling op te vangen.

Bronnen

Nota Risicomanagement en weerstandsvermogen