Taakstellingen, ombuigingen en stelposten

Met deze nieuwe paragraaf geven wij een integraal beeld van de stelposten, taakstellingen en ombuigingen die wij hebben opgenomen in de programmabegroting 2027-2030. De paragraaf is bedoeld om in één oogopslag de opgenomen taakstellingen c.q. ombuigingen te zien die verspreid in de begroting op programmaniveau zijn opgenomen en/of de nog openstaande taakstellingen in de meerjarenraming.

De aanleiding voor het opnemen van deze paragraaf is tweeledig. Enerzijds nemen de financiële onzekerheden voor gemeenten toe als gevolg van wijzigingen in rijksbeleid, de hervormingen in het sociaal domein en het blijvende verschil tussen gemeentelijke opgaven en beschikbare middelen. Dit zet de financiële positie van gemeente Veldhoven onder druk. Anderzijds hechten wij aan een transparante onderbouwing van stelposten, taakstellingen en nog niet gerealiseerde besparingen. Door de voortgang in deze paragraaf te monitoren versterken we het inzicht in de financiële positie.

Stelpost

Een voorlopig geraamde financiële post waarvan de uiteindelijke omvang, invulling of realiseerbaarheid nog onvoldoende zeker is.

Taakstelling

Een besparing die al onderdeel vormt van de begroting en waarvan de gemeente ervan uitgaat dat deze gerealiseerd wordt, terwijl de exacte uitwerking nog verder moet plaatsvinden.

Ombuiging

Een bestuurlijk vastgestelde maatregel die leidt tot lagere lasten of hogere baten.

Stelpost Wmo hulp bij huishouden

Vanaf 2029 is een stelpost opgenomen van € 2.521 oplopend naar € 2.633 in 2030 voor huishoudelijke hulp.

Het kabinet heeft in de Voorjaarsnota het voornemen bekendgemaakt om de huishoudelijke hulp uit de Wmo te halen. Dit is al in de Rijksbegroting opgenomen. Op dit moment is nog onduidelijk wat de uitwerking van de maatregel is, en welke groepen inwoners straks in aanmerking komen voor de ondersteuning die beschikbaar blijft in het vangnet. Vanwege deze onzekerheid en de precieze invulling van de besparing is gekozen voor verwerking via een stelpost.

In de nadere onderbouwing van de stelpost zullen we ingaan op de ontwikkelingen die aanleiding geven tot de stelpost, de maatregelen die we onderzoeken, de termijn waarop een uitvoeringsplan gereed zal zijn, en de besluitvorming hierover, en de wijze waarop de voortgang wordt gemonitord.

Stelpost jeugdzorg eigen bijdrage

Vanaf 2028 is een stelpost opgenomen van € 577.

Deze stelpost vloeit voort uit de door het Rijk aangekondigde invoering van een eigen bijdrage in de jeugdzorg. Gemeenten worden vanaf 2028 geconfronteerd met een lagere rijksbijdrage vooruitlopend op deze maatregel.

De uiteindelijke invoering, vormgeving en financiële effecten zijn nog niet volledig uitgewerkt. Daarom is gekozen voor opname als stelpost. Het risico schatten we momenteel als beperkt in omdat een eventuele eigen bijdrage direct samenhangt met een lagere gemeentelijke financieringsbehoefte voor dezelfde ondersteuning.

Stelpost jeugdzorg sturen op trajectduur

Vanaf 2028 is een stelpost opgenomen van € 151.

Deze stelpost houdt verband met landelijke maatregelen uit de Hervormingsagenda Jeugd, waarbij wordt uitgegaan van een kortere gemiddelde trajectduur en een efficiëntere inzet van jeugdhulp. Het Rijk heeft deze besparing reeds verwerkt in de financiering van gemeenten.

De daadwerkelijke realiseerbaarheid van deze besparing is nog onzeker. Ook in samenhang met opgenomen taakstelling jeugdzorg. Daarom beschouwen we deze post als risicovol. Via de reguliere planning- en controlcyclus wordt gemonitord of de verwachte effecten daadwerkelijk optreden.

Taakstelling Wmo abonnementstarief

In de begroting is vanaf 2028 een taakstelling opgenomen van € 2.269 als gevolg van de voorgenomen invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage binnen de Wmo. Deze maatregel hangt samen met de landelijke afschaffing van het huidige abonnementstarief. Het bedrag van de taakstelling is gelijk aan de extra kosten voor Veldhoven toen de eigen bijdrage van de WMO werd afgeschaft. Het bestaat enerzijds uit gederfde inkomsten door het verdwijnen van de eigen bijdrage en anderzijds uit de aanzuigende werking die daarvan het gevolg was.

De invoering van deze wetswijziging is de afgelopen jaren meerdere malen uitgesteld. Hierdoor is de eerder verwachte besparing nog niet gerealiseerd. Ondanks deze onzekerheid wordt de taakstelling gehandhaafd omdat de maatregel nog steeds onderdeel uitmaakt van het landelijke beleid. De gemeente volgt de landelijke besluitvorming nadrukkelijk en zal de financiële effecten jaarlijks actualiseren.

Ter ondersteuning van deze taakstelling wordt binnen het sociaal domein tevens ingezet op:

• versterking van de eigen kracht van inwoners;
• inzet van voorliggende voorzieningen;
• scherper indiceren en herindiceren;
• versterkt contractbeheer;
• waar nodig meer handhavend optreden.

Taakstelling jeugdzorg

Voor de jeugdzorg is een oplopende taakstelling opgenomen van € 200 in 2027 tot € 700 structureel in 2030.

Deze taakstelling was al opgenomen in de begroting 2026, maar wordt nu één jaar doorgeschoven, omdat de maatregel (Zorg in Onderwijstijd) die de beoogde besparingen moet opleveren is uitgesteld tot 2027.

De taakstelling is gebaseerd op diverse maatregelen gericht op:

a)   Investering in Zorg in Onderwijstijd waardoor afname in gespecialiseerde jeugdzorg wordt gerealiseerd (afbouw segment 4) – beleid 10vdJeugd

b)   Afschaling jeugdzorgplus naar nul (segment 1), onder andere door investering in kleinschalig verblijf en kwaliteitscontroles op de herindicaties van jeugdzorgplus. – beleid 10vdJeugd

c)    Inzet op preventie vanuit Focus op alle Jeugd, specifiek het zelf jeugdhulp verlenen vanaf 2028 (investering 3 fte die zichzelf moet gaan opleveren) – lokaal beleid

d)   Toegang jeugd zet in op meer kwaliteitscontrole herindicaties – lokaal beleid

Bij de taakstelling zijn we uitgegaan van een gelijkblijvende populatie. De groei van de populatie in Veldhoven kan invloed hebben op de realisatie van de taakstelling.

De gemeente monitort de voortgang aan de hand van financiële gegevens, zorggebruik, indicaties en stuurinformatie vanuit het sociaal domein. Indien realisatie achterblijft vindt heroverweging plaats via de bestuursrapportages.

Ombuiging spoor 2 gekoppeld aan informatisering 

Binnen de financiële ombuigingsopgave zijn besparingen opgenomen die direct samenhangen met informatisering. De financiële voordelen groeien naar € 797 structureel in 2030, en bestaan uit 2 onderdelen:

• Binnen het Maatschappelijk Domein worden vanaf 2028 besparingen gerealiseerd door slimmer te werken, digitalisering en datagedreven werken, en door inwoners eerder en preventiever te ondersteunen. De groeiende vraag naar zorg en ondersteuning blijft beheersbaar, terwijl de kwaliteit van de dienstverlening behouden blijft en efficiencyvoordelen worden behaald. De financiële voordelen bedragen € 50 in 2028, € 100 in 2029 en € 380 in 2030.
• Door processen verder te digitaliseren, te standaardiseren en slimmer in te richten kunnen werkzaamheden efficiënter worden uitgevoerd. Daardoor kan de organisatie groeien zonder een evenredige uitbreiding van de formatie. De besparingen worden gerealiseerd binnen verschillende teams, zonder dat de dienstverlening wordt versoberd, en dragen tegelijkertijd bij aan een sterker digitaal fundament en een toekomstbestendige organisatie. Dit levert een financieel voordeel op van € 91 in 2027, € 209 in 2028, € 347 in 2029 en € 417 in 2030.

Overige ombuigingen spoor 2

Naast de besparingen die samenhangen met informatisering bevat spoor 2 aanvullende ombuigingen die gezamenlijk oplopen tot € 580 structureel in 2030. Deze zijn opgebouwd uit onderstaande 3 onderdelen:

• Binnen het Maatschappelijk Domein worden besparing gerealiseerd door de uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd en het herinrichten van taken en functies op basis van lopende businesscases en onderzoeken. Door werkzaamheden slimmer te organiseren en doelmatiger te sturen, worden structurele efficiencyvoordelen behaald, terwijl passende ondersteuning voor inwoners behouden blijft. Dit levert een voordeel op van € 34 in 2027 en € 175 per jaar vanaf 2028.
• De ambitie om organisatoren van evenementen goed te ondersteunen blijft onverminderd van kracht. Door processen te optimaliseren, informatievoorziening te verbeteren en verder te digitaliseren, wordt gewerkt aan een toegankelijk en goed functionerend evenementenloket. Hierdoor kan deze dienstverlening binnen de bestaande organisatie worden gerealiseerd, zonder aanvullende structurele formatie. De beschikbare middelen kunnen daardoor worden ingezet voor informatisering, dienstverlening en het versterken van de organisatorische basis. Dit leidt tot een structureel financieel voordeel van € 100 per jaar.
• Door de groei van Veldhoven nemen de invorderingsinkomsten toe, terwijl strengere regels voor no-cure-no-pay-bureaus leiden tot lagere uitvoeringskosten.

• De ambities op het gebied van dienstverlening blijven onverminderd van kracht. De afgelopen jaren is vanuit het dienstverleningsplan een stevige basis gelegd voor de verdere ontwikkeling van de dienstverlening. In de komende periode worden deze verbeteringen verder geborgd binnen de reguliere organisatie. Door werkzaamheden anders te organiseren en structureel in de lijn te beleggen, blijft de dienstverlening voor inwoners en ondernemers toegankelijk en van goede kwaliteit, terwijl processen efficiënter worden ingericht. Hierdoor kan de dienstverlening duurzaam worden voortgezet binnen een passende organisatorische inrichting. Dit leidt tot een structureel financieel voordeel van € 99.000 in 2027 en 2028, oplopend tot € 305.000 vanaf 2029.

Gezien de omvang van de opgenomen ombuigingen, stelposten en taakstellingen wordt in 2027 een integraal monitoringskader vastgesteld. Hiermee bewaken wij de voortgang van de stelposten, taakstellingen en ombuigingen zodat risico’s vroegtijdig zichtbaar worden en tijdige bijsturing mogelijk wordt. Dit monitoringskader bevat afspraken over eigenaarschap, meetbare indicatoren, realisatietermijnen, risicobeheersing en rapportage.

De gemeenteraad wordt vervolgens structureel geïnformeerd over de voortgang via de reguliere P&C cyclus. Indien realisatie achterblijft of omstandigheden wijzigen, wordt de raad tijdig geïnformeerd en worden zo nodig aanvullende maatregelen of bijstellingen voorgesteld.