Overzicht baten en lasten en de toelichting

Inleiding

In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in:
• per programma (exclusief reserves) de baten, lasten en het saldo;
• het overzicht van de geraamde algemene dekkingsmiddelen;
• het overzicht van de kosten van overhead;
• het bedrag voor de heffing voor de vennootschapsbelasting;
• het bedrag voor onvoorzien;
• de toevoegingen en onttrekkingen aan reserves per programma;
• het resultaat;
• een overzicht van de geraamde incidentele baten en lasten per programma;
• en tot slot een overzicht van de beoogde structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves;
• structureel begrotingssaldo.

Overzicht baten en lasten per programma (exclusief mutaties reserves)

De realisatie van doelstellingen op programmaniveau omvat alle geplande taken op het terrein van beleid en beheer gericht op de realisatie van de programmadoelstellingen. De hieraan verbonden baten en lasten worden per programma gespecificeerd weergegeven.

	Bedragen (x € 1.000)	Rek.	Begr.	Begroting
	Programma	2025	2026	2027	2028	2029	2030

1	Samenleving	66.866	70.448	72.832	71.888	71.010	72.214
2	Leefomgeving	43.830	58.856	62.432	74.710	49.568	52.765
3	Economie en inkomen	27.661	38.309	30.127	30.044	30.019	37.392
4	Bestuur , inwoners en financiën	9.059	8.850	8.022	8.222	8.104	8.253

Totaal lasten		147.416	176.463	173.413	184.864	158.701	170.624

1	Samenleving	7.545	6.956	5.894	6.219	6.270	6.378
2	Leefomgeving	34.151	44.256	48.358	58.611	31.205	33.910
3	Economie en inkomen	18.295	33.579	17.815	16.920	16.579	27.152
4	Bestuur , inwoners en financiën	2.738	1.502	1.868	4.781	2.051	2.155

Totaal baten		62.729	86.293	73.935	86.531	56.105	69.595

Saldo (-/- = nadeel)		-84.687	-90.170	-99.478	-98.333	-102.596	-101.029

*) De baten en lasten zijn gepresenteerd exclusief de overzichten voor algemene dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien.

Voor een toelichting op de geplande taken en bovenstaande bedragen wordt verwezen naar de programmabegroting.

Overzicht van de algemene dekkingsmiddelen

Naast baten die zijn verbonden aan de uitvoering van programma’s (derhalve verantwoord op het programma) beschikt de gemeente ook over baten die niet aan een specifiek programma zijn verbonden. Voorbeelden van deze algemene dekkingsmiddelen zijn de algemene uitkering, dividenden en gemeentelijke belastingen. Hierna volgt een overzicht.

	Bedragen (x € 1.000)	Rek.	Begr.	Begroting
		2025	2026	2027	2028	2029	2030

1	Lokale heffingen	18.112	18.668	21.012	23.634	24.651	25.602
2	Algemene uitkering gemeentefonds	96.416	96.839	100.776	101.121	102.325	107.243
3	Dividend	88	75	75	75	75	75
4	Saldo financieringsfunctie	164	-635	-101	-1.084	-1.444	-2.638
5	Overige algemene dekkingsmiddelen	0	0	0	0	0	0

	Totaal algemene dekkingsmiddelen	114.780	114.947	121.762	123.746	125.607	130.282

Overzicht van de kosten van overhead

De definitie van overhead luidt: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.

Kosten die direct samenhangen met dienstverlening aan inwoners, bedrijven en andere externe partijen worden toegerekend aan het betreffende taakveld. De overheadkosten begroten en verantwoorden we centraal op het taakveld Overhead (0.4).

Overheadkosten mogen wel worden doorberekend aan grondexploitaties, investeringen en andere projecten, waaronder subsidieprojecten. Dit noemen we de doorbelasting van overhead.

	Bedragen (x € 1.000)	Rek.	Begr.	Begroting
		2025	2026	2027	2028	2029	2030

1	Lasten overhead	21.600	21.245	23.350	22.309	22.208	22.490
2	Baten overhead	-563	-85	-100	-101	-102	-103
3	Doorbelasting overhead	-2.259	-1.624	-1.630	-1.537	-1.560	-1.560

	Totaal overhead	18.778	19.536	21.620	20.671	20.546	20.827

Bedrag voor de heffing voor de vennootschapsbelasting

Het bedrag voor de heffing voor de vennootschapsbelasting komt overeen met taakveld 0.9 Vennootschapsbelasting.

	Bedragen (x € 1.000)	Rek.	Begr.	Begroting
		2025	2026	2027	2028	2029	2030

1	Vennootschapsbelasting	677	0	692	0	0	938

	Totaal vennootschapsbelasting	677	0	692	0	0	938

Bedrag voor onvoorzien

De post onvoorzien is in de begroting opgenomen om onvoorziene incidentele financiële tegenvallers op te vangen. Doel hiervan is dat de realisatie van programmadoelstellingen op het geplande niveau kan worden gehandhaafd. De post is geraamd op programma 0 (onderdeel taakveld 0.8 Overige baten en lasten).

	Bedragen (x € 1.000)	Rek.	Begr.	Begroting
		2025	2026	2027	2028	2029	2030

1	Stelpost onvoorziene uitgaven	0	90	93	98	102	104

	Totaal onvoorzien	0	90	93	98	102	104

Overzicht mutaties in reserves per programma

Hieronder een overzicht van de mutaties in reserves per programma. In paragraaf 3.3.5 wordt een meerjarig overzicht gegeven van de mutaties per onderscheiden reserve.

	Bedragen (x € 1.000)	Rek.	Begr.	Begroting
	Programma	2025	2026	2027	2028	2029	2030

	Toevoeging aan reserves
1	Samenleving	0	0	0	0	0	0
2	Leefomgeving	2.795	3.415	6.335	4.202	2.998	5.555
3	Economie en inkomen	2.811	8.750	7.150	415	320	4.300
4	Bestuur , inwoners en financiën	2.126	1.343	0	2.851	0	0

	Totaal toevoeging aan reserves	7.733	13.508	13.485	7.468	3.318	9.855

	Onttrekkingen aan reserves
1	Samenleving	611	620	561	535	506	500
2	Leefomgeving	447	2.057	2.620	1.194	993	3.396
3	Economie en inkomen	0	153	6.000	0	0	0
4	Bestuur , inwoners en financiën	3.159	1.343	705	52	52	949

	Totaal onttrekking aan reserves	4.218	4.173	9.886	1.782	1.551	4.845

	Saldo (- = nadeel)	-3.516	-9.334	-3.598	-5.686	-1.767	-5.009

Resultaat

We presenteren het begrotingsresultaat in twee stappen: vóór en na de mutaties in de reserves. Zo is duidelijk zichtbaar welk effect de stortingen in en onttrekkingen uit de reserves hebben op het resultaat van de begroting.

Hierdoor ontstaat een transparant beeld van het begrotingsresultaat, zowel vóór als na de inzet van reserves.

Par.	Bedragen (x € 1.000)	Rek.	Begr.	Begroting
Par.	-/- = nadeel	2025	2026	2027	2028	2029	2030

3.2.2	Raming baten en lasten per programma
	Totaal lasten per programma	147.416	176.463	173.413	184.865	158.701	170.624	-/-
	Totaal baten per programma	62.729	86.293	73.935	86.531	56.105	69.595	+
	Geraamd saldo baten en lasten programma's	-84.687	-90.170	-99.478	-98.334	-102.596	-101.029

3.2.3	Algemene dekkingsmiddelen	114.780	114.947	121.762	123.746	125.607	130.282	+
3.2.4	Overhead	18.778	19.536	21.620	20.671	20.546	20.827	-/-
3.2.5	Vennootschapsbelasting	677	0	692	0	0	938	-/-
3.2.6	Onvoorzien	0	90	93	98	102	104	-/-
	Totaal geraamd saldo baten en lasten	10.638	5.151	-121	4.643	2.362	7.384

3.2.7	Beoogde toevoegingen/onttrekkingen reserves:
	Stortingen in de reserves	7.733	13.508	13.485	7.468	3.318	9.855	-/-
	Bijdragen uit de reserves	4.218	4.173	9.886	1.782	1.551	4.845	+
	Saldo beoogde toevoegingen/onttrekkingen	-3.516	-9.334	-3.598	-5.686	-1.767	-5.009

	Resultaat	7.123	-4.184	-3.720	-1.043	596	2.373

Overzicht incidentele baten en lasten

Om inzicht te geven in de aard van de baten en lasten, presenteren we een overzicht van de incidentele baten en lasten per programma. Dit overzicht laat zien welke baten en lasten eenmalig zijn en welke een structureel karakter hebben.

Deze informatie helpt bij het beoordelen van de financiële positie van de gemeente en de ontwikkeling van de meerjarenraming.

	Bedragen (x € 1.000)	Begroting
Taakveld	Omschrijving	2027	2028	2029	2030
	LASTEN:
3.2/8.2	Bouwgrondexploitatie	13.421	10.859	4.815	5.821
3.2/8.3	verrekening bouwgrondexploitatie	9.359	22.067	320	7.297
3.2	Centrum ontwikkelings programma	166	239	382	475
3.2	Programma de Run	72	90	131	235
8.1	Projecten derden niet BGE	747	761	773	785
0.9	VPB	692	0	0	938
0.10	Grondverkoop	0	2.851	0	0
0.10	Vormen reserve Citycentrum	6.000	0	0	0
0.10	Reserve verbetering fysieke leefomgeving	5.060	2.713	1.971	2.263
0.10	Reserves BGE	1.425	507	341	4.300

	Totaal incidentele lasten	36.943	40.088	8.732	22.113
	BATEN:
3.2/8.2	Bouwgrondexploitatie	23.396	30.540	1.316	12.700
3.2/8.2	verrekening bouwgrondexploitatie	809	2.893	4.159	4.718
3.0	Grondverkoop	0	2.851	0	0
8.1	Projecten derden niet BGE	6.173	3.826	3.083	3.375
0.10	Reserve VPB	653	0	0	897
0.10	Vormen reserve Citycentrum	6.000	0	0	0

	Totaal incidentele baten	37.031	40.109	8.559	21.690

	Saldo (-/- = nadeel)	88	21	-173	-423

Toelichting

Bouwgrondexploitatie/verrekening bouwgrondexploitatie/reserve BGE
De baten en lasten van de bouwgrondexploitaties zijn incidenteel. Deze bedragen worden verrekend met de balans. Bij winst of verlies vindt verrekening plaats met de algemene vrije reserve.

Centrum ontwikkelings programma
Deze incidentele last heeft betrekking op de begeleiding van de invoering van het Centrum ontwikkelings programma

Programma de Run
Deze incidentele last heeft betrekking op de begeleiding van de invoering van het programma De Run.

Projecten derden niet BGE
De baten en lasten van projecten van derden die geen onderdeel zijn van een bouwgrondexploitatie zijn incidenteel van aard.

Vennootschapsbelasting/reserve VPB
Het deel van de vennootschapsbelasting dat gaat over de winst van de bouwgrondexploitatie is incidenteel van aard. De winst per individuele bouwgrondexploitatie komt namelijk maar één keer voor en zo ook de daaruit voortvloeiende vennootschapsbelasting. De hier opgenomen lasten worden verrekend met de algemene vrije reserve.

Vormen reserve Citycentrum
In 2027 vormen we vanuit de algemene reserve een bestemmingsreserve van € 6 miljoen voor het Citycentrum. Met deze reserve kunnen we eventuele eenmalige financiële tegenvallers opvangen, zoals een verlies op een grondexploitatie of een afwaardering van bezittingen. Als de gemeente in een later stadium zelf grond gaat ontwikkelen, leggen we een voorstel voor het openen van een grondexploitatie aan de gemeenteraad voor.

Reserve verbetering fysieke leefomgeving
Inkomsten verbetering fysieke leefomgeving (projecten derden niet BGE) worden gestort in de reserve. Deze storting zijn incidenteel van aard.

Overzicht van de beoogde structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves

In onderstaand overzicht wordt aangegeven wat het effect op het exploitatiesaldo is van de structurele stortingen en onttrekkingen reserves.

Bedragen (x € 1.000)	Begroting
Omschrijving	2027	2028	2029	2030

Vervangingsreserve openbare verlichting	342	350	350	350
Vervangingsreserve openbaar groen	296	290	290	290
Vervangingsreserve bomen	220	225	225	225
Vervangingsreserve speelvoorzieningen	69	71	71	71
Vervangingsreserve VRI	72	72	72	72

Totaal structurele toevoegingen reserves	999	1.007	1.007	1.007

Dekkingsreserve urban sportvoorzieningen	6	6	6	6
Vervangingsreserve openbare verlichting	244	293	345	346
Vervangingsreserve openbaar groen	197	248	269	338
Vervangingsreserve bomen	59	91	100	122
Vervangingsreserve speelvoorzieningen	58	80	91	104
Vervangingsreserve VRI	90	92	188	200
Dekkingsreserve primair onderwijs	425	417	407	401
Dekkingsreserve bevordering energielabel	52	52	52	52
Dekkingsreserve Kempen Campus	117	99	80	80
Dekkingsreserve tijdelijke huisvestingslocaties	13	13	13	13

Totaal structurele onttrekkingen reserves	1.262	1.391	1.551	1.664

Saldo (-/- = nadeel)	263	384	544	657

Structureel begrotingssaldo

In onderstaand overzicht wordt inzicht gegeven in het structurele begrotingssaldo.

	Bedragen (x € 1.000)	Begroting
	Omschrijving	2027	2028	2029	2030

3.2.8	Resultaat	-3.720	-1.043	596	2.373

3.2.9	Incidentele baten en lasten	88	21	-173	-423

	Strutureel saldo (-/- = nadeel)	-3.808	-1.065	769	2.796