Grondbeleid
1. Inleiding
Terug naar navigatie - Grondbeleid - 1. InleidingHet gemeentelijk grondbeleid helpt bij het realiseren van doelen op het gebied van wonen, economie, verkeer, duurzaamheid en andere maatschappelijke opgaven. Daarnaast heeft het grondbeleid invloed op de financiële positie van de gemeente, omdat gebiedsontwikkelingen kosten, opbrengsten en risico’s met zich meebrengen.
Grondbeleid is een middel om ruimtelijke en maatschappelijke doelen te bereiken. Het doel is om op tijd voldoende grond beschikbaar te hebben, bijvoorbeeld voor woningbouw, wegen en waterberging. Ook veranderen de samenleving en het klimaat voortdurend. Daarom blijft het nodig om de leefomgeving aan te passen en verder te ontwikkelen.
De gemeente kan op drie manieren grondbeleid uitvoeren:
- Actief grondbeleid: de gemeente koopt grond, maakt deze bouwrijp en verkoopt de grond vervolgens voor ontwikkeling.
- Faciliterend grondbeleid: initiatiefnemers ontwikkelen zelf. De gemeente zorgt onder meer voor de openbare ruimte en verhaalt de kosten op de initiatiefnemers.
- Publiek-private samenwerking (PPS): de gemeente en marktpartijen ontwikkelen een gebied samen.
In juni 2023 stelde de gemeenteraad de Kadernota Grondbeleid: Regie op integrale gebiedsontwikkeling vast. Hierin staat dat de gemeente regie voert op grote ruimtelijke opgaven. Uitgangspunt is: faciliteren waar het kan en actief zijn waar het moet.
Bij projecten bepaalt de gemeente per situatie welke vorm van grondbeleid het beste past. Daarbij staan maatschappelijke doelen voorop.
Ontwikkelingen in Veldhoven
Veldhoven groeit sterk. Er is veel vraag naar woningen, bedrijfsruimte, voorzieningen en groen. Daarom werkt de gemeente aan verschillende gebiedsontwikkelingen, zoals Zilverackers, Habraken, De Run Home Base en het Citycentrum. Naast uitbreiding aan de randen van Veldhoven is ook meer aandacht nodig voor inbreiding: het beter benutten van ruimte binnen de bestaande bebouwde omgeving. Daarbij houden we rekening met leefbaarheid, duurzaamheid, klimaatadaptatie en de energietransitie.
Belangrijkste opgaven
Woningbouw
De vraag naar woningen is veel groter dan het aanbod. Daarom werkt de gemeente samen met het Rijk, de provincie en de regio aan versnelling van de woningbouw. Volgens de Woon(zorg)visie wil Veldhoven tussen 2020 en 2032 ongeveer 5.000 woningen toevoegen. Ook daarna blijft groei nodig. Daarbij is er speciale aandacht voor betaalbare woningen, een gevarieerd woningaanbod en huisvesting voor aandachtsgroepen. Voor woningbouwprojecten zijn verschillende subsidie- en financieringsregelingen beschikbaar. Waar mogelijk maakt de gemeente hiervan gebruik.
Bedrijventerreinen
Door de sterke economische groei in de Brainportregio is de vraag naar bedrijfsgrond groot. Het aanbod van beschikbare kavels is beperkt. Samen met de regio werkt Veldhoven daarom aan het beter benutten van bestaande bedrijventerreinen en aan nieuwe ontwikkellocaties.
Maatschappelijke opgaven
De vergrijzing, de behoefte aan zorg, migratie, de woningmarkt en klimaatverandering vragen om extra aandacht. De gemeente zoekt daarbij steeds naar een goede balans tussen groei en kwaliteit van wonen en leven.
Schaalsprong
Door de groei van inwoners en bedrijven neemt de druk op de beschikbare ruimte toe. Wonen, werken, voorzieningen, groen en klimaatmaatregelen vragen allemaal ruimte. Daarom zijn zorgvuldige keuzes nodig bij gebiedsontwikkelingen.
Wet- en regelgeving
De Omgevingswet en het Didam-arrest hebben gevolgen voor het grondbeleid. Hierdoor gelden nieuwe regels en procedures voor gebiedsontwikkeling en de verkoop van gemeentelijke grond.
Grondexploitaties
Twee keer per jaar actualiseert de gemeente de grondexploitaties: bij de begroting en bij de jaarrekening. Daarbij gebruiken we actuele uitgangspunten voor kosten, opbrengsten en rente.
Voor de begroting 2027 rekenen we met:
- een rente van 1,2%;
- een kostenstijging van 3,75% in 2026, 3,0% in 2027 en 2028 en 2,0% vanaf 2029;
- een opbrengststijging van 4,0% in 2026, 3,0% in 2027 en 2028 en 2,0% vanaf 2029.
Risico’s
De risico’s van grondexploitaties bepalen mede de omvang van de gemeentelijke risicoreserve. Door de sterke vraag naar woningen en bedrijfslocaties zijn deze risico’s de afgelopen jaren afgenomen. Daarnaast worden risico’s beperkt door regionale afspraken en door maatregelen binnen de afzonderlijke projecten.
Didam-arrest
Sinds het Didam-arrest moet de overheid bij de verkoop van grond of vastgoed ruimte bieden aan mogelijke gegadigden. Als meerdere partijen belangstelling kunnen hebben, moet de gemeente een open en transparante procedure volgen. Alleen als de gemeente goed kan motiveren dat er maar één serieuze gegadigde is, mag zij rechtstreeks verkopen. Hiermee wil de overheid gelijke kansen bieden aan geïnteresseerde partijen.
2. Gemeentelijke grondprijzen
Terug naar navigatie - Grondbeleid - 2. Gemeentelijke grondprijzenWoningbouw
Voor woningbouw delen we bouwgrond vooraf in op basis van onder meer het woningtype, de locatie, de kavelgrootte en de kwaliteit van de kavel. Aan elke categorie is een grondprijs gekoppeld.
Het woonbeleid is erop gericht dat minimaal twee derde van de nieuwe woningen binnen de betaalbaarheidsgrenzen valt. In de Kadernota Grondbeleid 2023 is vastgesteld dat grondbeleid ook wordt ingezet om maatschappelijke doelen te bereiken.
Voor sociale en middeldure woningen hanteren we daarom een minimale grondprijs. Hiermee ondersteunen we de betaalbaarheid van deze woningen. Voor specifieke woonzorgconcepten of andere bijzondere woonvormen kan maatwerk nodig zijn.
Bedrijfsgrond
Alleen op bedrijventerrein Habraken is nog ruimte om bedrijfskavels uit te geven. De grondprijzen worden hier residueel berekend voor:
-
kavels op een niet-zichtlocatie;
-
kavels op een zichtlocatie.
Een kavel op een zichtlocatie ligt in een strook naast de Oerse-Baan.
Bij het bepalen van de grondprijs kijken we onder meer naar marktprijzen in de regio. Daarbij hanteert de gemeente een minimumprijs. Uit een recente taxatie blijkt dat de waarde van bedrijfsgrond op Habraken sterk is gestegen. Dit komt door de grote vraag naar bedrijfslocaties en het beperkte aanbod in de regio.
Op dit moment geeft de gemeente op Habraken geen reguliere bedrijfskavels uit. Als bedrijven moeten verplaatsen vanwege een gebiedsontwikkeling elders in Veldhoven, zoals op bedrijventerrein De Run, kan grond op Habraken worden verkocht.
De prijs van incidentele verkopen van gemeentegrond wordt vastgesteld door een onafhankelijke taxateur. Het college neemt hierover een afzonderlijk besluit.
3. Projecten gebiedsontwikkeling
Terug naar navigatie - Grondbeleid - 3. Projecten gebiedsontwikkelingHieronder is een overzicht opgenomen van de stand van zaken van de nu lopende bouwgrondexploitaties en grote projecten gebiedsontwikkeling.
Woningbouw
Woningbouwversnelling
Om de woningbouw te versnellen heeft de gemeente een aanjaagteam opgericht. Dit team werkt aan het vereenvoudigen van werkprocessen en het verkorten van procedures. Daarbij werken we nauw samen met ontwikkelaars en woningcorporaties. De woningcorporaties in het Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE) hebben samen met gemeenten het concept WoonST ontwikkeld: een standaard sociale huurwoning voor grondgebonden woningen en appartementen. Hierdoor kunnen woningen sneller worden gerealiseerd. Op verschillende locaties zijn deze woningen inmiddels gebouwd. Inmiddels is ook WoonST 2.0 aanbesteed. De eerste projecten zijn gestart.
Om de kwaliteit van de woningbouw te bewaken, heeft de gemeente een kwaliteitsteam (Q-team). Dit team ziet erop toe dat projecten voldoen aan de afgesproken kwaliteitsnormen en stimuleert ontwikkelaars om extra kwaliteit toe te voegen.
Zilverackers: Kransackerdorp
De grondexploitatie Zilverackers heeft betrekking op een gebiedsontwikkeling in het westen van Veldhoven. Het uitgangspunt is wonen in een groene omgeving. Het gebied wordt ontsloten via de Zilverbaan, die sinds 2018 in gebruik is. Zilverackers bestaat uit het hoofddorp Huysackers en daaromheen kleinere erven, buurtschappen en gehuchten, samen aangeduid als Kransackerdorp. Oorspronkelijk was ruimte voorzien voor ongeveer 1.250 woningen. Sinds de herijking van de regionale woonafspraken in 2022 geldt deze beperking niet meer. Voor Zilverackers gelden meerdere bestemmingsplannen. De ontwikkeling van Huysackers is vrijwel afgerond. De brede school is in 2024 in gebruik genomen. De inrichting van de openbare ruimte, het groen en de speelvoorzieningen wordt in 2025 afgerond.
Voor Kransackerdorp stelde de gemeenteraad in 2018 een ontwikkelvisie vast. Daarna volgde het bestemmingsplan, dat op 29 januari 2025 onherroepelijk werd. In november 2023 nam de gemeenteraad een motie aan om de ontwikkelvisie te actualiseren. Deze herijking is in 2024 gestart. Het college heeft de uitgangspunten hiervoor in april 2026 vastgesteld. Daarbij kijken we niet alleen naar de woningbehoefte, maar ook naar de behoefte aan zorg- en commerciële voorzieningen en de gevolgen hiervan voor de nog te ontwikkelen woongebieden.

De meeste woongebieden in het Kransackerdorp, inclusief delen van het landschap, zijn inmiddels gerealiseerd of in ontwikkeling. De bouw van Gehucht Zuid is gestart in 2025. Voor Gehucht Noord heeft de gemeente met drie partijen overeenkomsten gesloten. Met een vierde partij zijn de onderhandelingen nog gaande. Bosgehucht-Klooster en de Landschappelijke Erven worden uitgevoerd als woningbouwversnellingsprojecten.
Voor Zilverackers heeft de gemeente een subsidie ontvangen uit de Woningbouwimpuls (WBI) van € 1.341.515. Als de grondexploitatie bij afsluiting een negatief resultaat laat zien, dekt deze subsidie 50% van het verlies, tot een maximum van € 1.341.515.
Het resultaat van de grondexploitatie blijft gevoelig voor ontwikkelingen in de markt. Zowel de kosten als de opbrengsten kunnen gedurende de looptijd veranderen. Daarnaast is het woningbouwprogramma aangepast, waardoor meer betaalbare en kleinere woningen worden gebouwd.
De grondexploitatie laat per 31 december 2030 een verwacht negatief resultaat zien van € 3.719.868. Om dit verlies op te vangen, heeft de gemeente een verliesvoorziening getroffen.
Slot-Oost
Het project Slot-Oost betreft een woningbouwlocatie. Het plangebied is gelegen in het noordoosten van de gemeente Veldhoven omsloten door de Heerbaan, de Heistraat en een bestaande woonwijk. De gemeenteraad heeft eerder besloten dat hier maximaal 60 woningen mogen worden gebouwd.
In juli 2020 hebben de gemeente en Ballast Nedam Ontwikkelingsmaatschappij B.V. een overeenkomst gesloten voor de ontwikkeling van het gebied. De gemeenteraad stelde het bestemmingsplan vast in december 2021. Tegen dit besluit zijn vijf beroepen ingediend. De Raad van State heeft deze beroepen in november 2024 ongegrond verklaard.
De omgevingsvergunning is in het tweede kwartaal van 2024 verleend. Tegen deze vergunning zijn bezwaren ingediend. De bezwarencommissie heeft in het vierde kwartaal van 2024 geadviseerd deze bezwaren ongegrond te verklaren. Daarna is het besluit op bezwaar genomen. De procedure is in het eerste kwartaal van 2025 afgerond. Er zijn vervolgens geen verdere reacties ontvangen.
In 2025 zijn de gronden verkocht en bouwrijp gemaakt. In 2026 is de bouw gestart.
Het verwachte eindresultaat van de grondexploitatie bedraagt per 31 december 2028 € 81.587 positief. Hierbij is rekening gehouden met een gerealiseerde tussentijdse winstneming van € 1.135.000 en verwachte winstnemingen van € 230.000 in 2026 en € 180.000 in 2027.
Springplank
Voor het projectgebied geldt een onherroepelijk bestemmingsplan voor maximaal 130 appartementen en een wijkvoorziening. Het project Springplank heeft een hoge prioriteit binnen de woningbouwversnelling.
In 2021 heeft de gemeente een marktconsultatie uitgevoerd. Daarbij is onder meer onderzocht hoe financieel om te gaan met de locatie ’t Tweespan. Op basis van de uitkomsten besloot de stuurgroep woningbouwversnelling eind 2021 een prijsvraag uit te schrijven. Deze verkoopprocedure is in 2022 gestart. Na de zomer van 2022 is een ontwikkelaar geselecteerd voor de aankoop van de grond.
Het project voorziet in sociale en middeldure huurwoningen. Daarmee draagt het bij aan de doorstroming op de woningmarkt binnen de wijk. Van 2022 tot eind 2023 zijn de voorbereidingen uitgevoerd en is de omgevingsvergunning aangevraagd. De grond is op 8 november 2024 geleverd bij de notaris. Direct daarna, op 11 november 2024, is de bouw gestart. Het verwachte resultaat van de grondexploitatie bedraagt op eindwaarde in 2026 € 85.125 positief. Daarbij is rekening gehouden met een eerder genomen winst van € 2.630.000.
Djept
Djept was oorspronkelijk een agrarisch en landschappelijk gebied. Het gebied bestaat uit meerdere deelgebieden die direct op elkaar aansluiten. Het ligt tussen de Heerbaan, Smelen, de Traverse en de straat Djept, op korte afstand van het Citycentrum.

Djept is een inbreidingslocatie met ruimte voor 302 woningen. Hiervan valt 70% in het betaalbare segment: 212 sociale en middeldure woningen. De overige 90 woningen behoren tot het hogere prijssegment. Het plan omvat 287 appartementen en 15 grondgebonden woningen in een landschappelijke omgeving. Bij de ontwikkeling is veel aandacht voor goede fietsverbindingen en een aantrekkelijk netwerk van wandelroutes, met nieuwe verbindingen in en rond het gebied.
Voor Djept heeft de gemeente een subsidie uit de Woningbouwimpuls (WBI) ontvangen van € 1.759.075. Als de grondexploitatie bij afsluiting een negatief resultaat heeft, dekt deze subsidie 50% van het verlies, tot een maximum van € 1.759.075.
De grondexploitatie laat per 31 december 2029 een verwacht positief resultaat zien van € 20.582.
| Naam BGE | Resultaat (incl. winstneming) | Afsluiten |
| Zilverackers/Kransackerdorp | € -/- 3.719.868,- | 2030 |
| Slot Oost | € 1.626.587,- | 2028 |
| Springplank | € 2.715.125,- | 2027 |
| Djept | € 110.582,- | 2029 |
Bedrijventerreinen
Habraken
De bouwgrondexploitatie Habraken betreft een bedrijventerrein in het noordwesten van Veldhoven. De gemeente ontwikkelt en geeft het terrein gefaseerd uit.
In regionaal verband zijn afspraken gemaakt over de ontwikkeling van bedrijventerreinen. Deze afspraken zijn vastgesteld door de betrokken gemeenten. Inmiddels zijn alle bestemmingsplannen voor Habraken vastgesteld en onherroepelijk. Daardoor kunnen alle beschikbare gronden weer worden uitgegeven.
Een belangrijke uitdaging is de beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet. Voor veel bedrijven is het momenteel niet mogelijk om een netaansluiting te krijgen. Dit belemmert de uitgifte van kavels, omdat bedrijven zonder stroomaansluiting hun activiteiten niet kunnen uitvoeren. Daarom is de looptijd van de grondexploitatie verlengd tot en met 2035.
In 2025 en 2026 vindt geen reguliere uitgifte van bedrijfskavels plaats, tenzij dit nodig is voor de verplaatsing van bedrijven in het kader van de ontwikkeling van Home Base De Run.
De gemeente onderzoekt of niet-uitgegeven gronden kunnen worden gereserveerd voor bedrijven die:
- passen binnen de uitgangspunten van Habraken;
- een aantoonbare bijdrage leveren aan de sociaal-economische structuur van Veldhoven.
Daarnaast zet de gemeente zich actief in om voldoende elektriciteitscapaciteit voor Habraken beschikbaar te krijgen.
De uitgifte van bedrijfskavels vindt plaats volgens het Didam-arrest en een nog vast te stellen uitgifteprotocol.
De grondexploitatie laat per 31 december 2035 een verwacht positief resultaat zien van € 416.498. Daarbij is rekening gehouden met een eerder genomen winst van € 5.398.657 en een nog te nemen winst van € 26.585.000.
| Naam BGE | Resultaat (incl. winstneming) | Afsluiten |
| Habraken | € 32.400.154,- | 2035 |
De Run
Veldhoven staat voor een grote gebiedsontwikkeling: De Run 2040. Het gaat om een opgave met zowel een kwantitatieve als een kwalitatieve kant. Binnen 800 meter van de HOV4-haltes moeten minimaal 2.800 nieuwe woningen worden gebouwd. Deze woningen vragen ook om nieuwe voorzieningen. Daarbij gaat het om voorzieningen met een eigen profiel, aanvullend op het Citycentrum, en om ruimte voor werken. Daarnaast willen we een aantrekkelijk woon- en werkgebied creëren met voldoende voorzieningen, groen en een kwalitatief goede openbare ruimte. Hiervoor zijn onder meer ruimte voor de verplaatsing van bestaande bedrijven, een mobiliteitstransitie en oplossingen voor de energievoorziening nodig.
De verdichting van De Run zien we als een kans om meer ruimte te maken voor mens en natuur. Het landschap vormt daarbij een belangrijk uitgangspunt. Zo creëren we ruimte voor recreatie, klimaatadaptatie en biodiversiteit. Een voorbeeld hiervan is het vergroten van de ruimte voor de Gender.
In 2025 is de gebiedsvisie op hoofdlijnen vastgesteld. In 2026 werken we deze verder uit in een integrale gebiedsvisie en een ontwikkelstrategie. Hierin beschrijven we hoe we de opgave willen realiseren en welke aanpak daarbij hoort. Een deel van de woningen moet uiterlijk in 2030 in aanbouw zijn. Dit is een voorwaarde voor de subsidies die het Rijk heeft toegekend in relatie tot de ontwikkeling van de HOV4.
Centrumontwikkeling
De komende jaren ontwikkelen we het Citycentrum tot het bruisende hart van Veldhoven. Het wordt een aantrekkelijke plek voor alle generaties, met veel aandacht voor groen, toegankelijkheid en wonen. Het Citycentrum groeit van een plek om te winkelen naar een plek waar mensen graag verblijven, elkaar ontmoeten en activiteiten beleven. Winkels, horeca, dienstverlening en wonen komen hier samen.
Met de vaststelling van het Masterplan Citycentrum in het voorjaar van 2024 heeft de gemeenteraad de koers voor deze ontwikkeling bepaald. Om de ruimtelijke kwaliteit te bewaken, is in 2025 een beeldkwaliteitsplan opgesteld. Ook is eind 2025 een ruimtelijk en financieel haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd. Hieruit blijkt dat de plannen uitvoerbaar zijn.
In het voorjaar van 2025 hebben marktpartijen, VvE’s, een woningcorporatie en de gemeente een intentieovereenkomst ondertekend. Momenteel werken de betrokken partijen de plannen verder uit en maken zij afspraken die moeten leiden tot een anterieure overeenkomst. Daarna kan de verdere ruimtelijke planvorming worden voortgezet.
Het uitgangspunt is de realisatie van minimaal 1.000 woningen, gecombineerd met maatschappelijke en commerciële voorzieningen, voldoende parkeergelegenheid en een aantrekkelijke groene openbare ruimte. Zo ontstaat een toekomstbestendig centrum waar wonen, winkelen, werken en ontmoeten samenkomen.
Bereikbaarheid
De gemeente investeert in de bereikbaarheid van woonwijken en bedrijventerreinen. Voorbeelden hiervan zijn de reconstructie van de Kempenbaan, de aanleg van de Zilverbaan en de nieuwe aansluiting op de A67. Deze investeringen zijn onder meer belangrijk voor de ontwikkelingen van De Run en Habraken. De gemeente financiert deze projecten deels met financiële bijdragen die particuliere initiatiefnemers betalen voor de verbetering van de fysieke leefomgeving. De tarieven hiervoor zijn in 2025 geactualiseerd.
De verdere uitbreiding van HOV4 maakt onderdeel uit van de MIRT-afspraken die in 2022 zijn gemaakt met het Rijk, de provincie Noord-Brabant en de Metropoolregio Eindhoven. HOV4 is een hoogwaardige busverbinding tussen station Eindhoven Centraal, De Run (ASML/Maxima Medisch Centrum) en Koningshof in Veldhoven. Waar mogelijk krijgt de bus een eigen baan. Eindhoven en Veldhoven werken samen aan dit project. Beide gemeenten zijn verantwoordelijk voor de uitwerking binnen hun eigen grondgebied en stemmen de uitvoering onderling af.
Voor de voorbereiding en realisatie is HOV4 in Veldhoven verdeeld in twee contracten.
Contract 1 omvat het oostelijke deel van het HOV4-tracé, het nieuwe busstation aan de noordzijde van de Kempenbaan en de keerlus bij Koningshof. Daarnaast maken de aanpassing van de Heerseweg voor de ontsluiting van De Run 8000 en de aanleg en aanpassing van de fietsinfrastructuur onderdeel uit van dit contract. Hieronder vallen ook de ongelijkvloerse kruisingen voor fietsers.
Contract 2 omvat de resterende werkzaamheden aan het HOV4-tracé. Het betreft het verder afbouwen van het middendeel en de aanleg van het westelijke deel van het tracé, inclusief de nieuwe brug over de A67.
De verwachting is dat de uitvoering in 2028 start. In 2026 werken we de definitieve ontwerpen uit en voeren we de benodigde onderzoeken uit. In 2027 starten we de aanbesteding, met als doel eind 2027 een aannemer te contracteren.
4. Beheer gemeentelijke gronden en panden (kapitaalgoederen)
Terug naar navigatie - Grondbeleid - 4. Beheer gemeentelijke gronden en panden (kapitaalgoederen)Gemeentelijke gronden
Gronden die de gemeente heeft aangekocht voor gebiedsontwikkelingen beheren we tijdelijk totdat ze nodig zijn. Daarbij streven we naar een zo groot mogelijke maatschappelijke of financiële opbrengst. Landbouwgronden verpachten we tegen marktconforme tarieven.
In 2024 heeft de laatste loting voor pachters plaatsgevonden. Daarbij zijn nieuwe afspraken gemaakt over de verpachting van landbouwgrond voor een periode van drie jaar. Duurzaam grondgebruik krijgt daarbij extra aandacht. Door de ontwikkeling van Kransackerdorp is het aantal hectares beschikbare pachtgrond afgenomen.
Gemeentelijke panden
Panden die tijdelijk beschikbaar zijn in het kader van een grondexploitatie worden beheerd door een antikraakorganisatie. Daarnaast zijn tijdelijk gemeentelijke panden ingezet voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Ook verhuren we gemeentelijke locaties aan woningcorporaties voor de tijdelijke huisvesting van urgente woningzoekenden en spoedzoekers.
De gemeente hanteert voor alle huurwoningen dezelfde rekenmethode voor de huurprijs. Uitgangspunt is dat de verhuur minimaal kostendekkend is.
5. Gemeentelijk kostenverhaal en financiële bijdragen
Terug naar navigatie - Grondbeleid - 5. Gemeentelijk kostenverhaal en financiële bijdragenBij particuliere ontwikkelingen verhaalt de gemeente de gemaakte kosten op de initiatiefnemer. Het gaat bijvoorbeeld om kosten voor een wijziging van het omgevingsplan en voor werkzaamheden aan wegen, groen en andere onderdelen van de openbare ruimte. Daarnaast vraagt de gemeente een financiële bijdrage ter verbetering van de fysieke leefomgeving.
De juridische en financiële basis voor kostenverhaal en deze bijdrage is geactualiseerd. Ook worden de regels opgenomen in het gemeentelijk omgevingsplan. Hierdoor kan de gemeente de bijdrage publiekrechtelijk afdwingen. Om de financiële verantwoording te verbeteren, stellen we een bestemmingsreserve in. Dit zorgt voor een uniforme werkwijze, meer duidelijkheid en een transparantere verantwoording.
Financiële bijdrage ter verbetering van de fysieke leefomgeving
De financiële bijdrage ter verbetering van de fysieke leefomgeving (voorheen de BOVO-bijdrage) wordt ingezet voor investeringen in de openbare ruimte, zoals hoofdwegen, parken en openbaar vervoer. Eigenaren die nieuwe woningen, bedrijfsgebouwen of andere functies ontwikkelen waarvoor een wijziging van het omgevingsplan nodig is, betalen hieraan mee.
In 2026 bedroeg de bijdrage € 6.175 per woningequivalent. Voor kleinere woningen gold een lager tarief. Vanaf 1 januari 2027 wordt de bijdrage berekend op basis van het aantal vierkante meters bruto vloeroppervlak (BVO). Het tarief bedraagt:
- € 30,32 per m² BVO voor woningen;
- € 16,94 per m² BVO voor bedrijven.
De berekening blijft gebaseerd op de totale investeringen in de fysieke leefomgeving, verdeeld over het bouwprogramma van de gemeente.
Voor sociale huurwoningen geldt een uitzondering. Toegelaten instellingen en ontwikkelaars die kunnen aantonen dat de woningen gedurende de voorgeschreven periode beschikbaar blijven voor de doelgroep, betalen deze bijdrage niet.
Bij sloop- en nieuwbouwprojecten wordt de bijdrage alleen berekend over de extra toegevoegde vierkante meters.
De regels voor financiële bijdragen worden eind 2026 opgenomen in het gemeentelijk omgevingsplan. Daarmee wordt de juridische basis verder versterkt.
Om de financiële verantwoording te verbeteren, stellen we vanaf 2027 een bestemmingsreserve in. De ontvangen bijdragen worden daarin gereserveerd totdat de bijbehorende investeringen daadwerkelijk worden uitgevoerd.
6. Richtlijnen en aanbevelingen van de Commissie besluit begroting en verantwoording (BBV)
Terug naar navigatie - Grondbeleid - 6. Richtlijnen en aanbevelingen van de Commissie besluit begroting en verantwoording (BBV)In juli 2019 heeft de commissie BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) de notitie Grondbeleid in begroting en jaarstukken uitgebracht. Deze notitie bevat richtlijnen en aanbevelingen voor de financiële verwerking en verantwoording van gemeentelijke grondexploitaties. De notitie bundelt eerder gepubliceerde richtlijnen van de commissie.
Looptijd grondexploitatie 10 jaar
Volgens het BBV geldt voor een grondexploitatie een richttermijn van maximaal tien jaar. Hiermee worden de risico’s van langlopende projecten beperkt. Van deze termijn kan gemotiveerd worden afgeweken. De gemeenteraad moet een dergelijke afwijking vaststellen en de gemeente moet hierover verantwoording afleggen in de begroting en jaarstukken. Daarbij moet de gemeente aangeven welke maatregelen zij neemt om de risico’s van een langere looptijd te beperken. In het verleden hadden de grondexploitaties Zilverackers en Habraken een looptijd van meer dan tien jaar. Inmiddels vallen beide projecten binnen deze richttermijn.
Tussentijdse winstneming van de grondexploitatie
Volgens het voorzichtigheidsbeginsel nemen we pas winst als daar voldoende zekerheid over bestaat. Dit betekent echter niet dat winst pas wordt verwerkt bij het afsluiten van een grondexploitatie. Zodra voldoende zekerheid bestaat over het resultaat, moet de gemeente tussentijds winst nemen.
Hierbij dient de Percentage Of Completion (POC)methode te worden gevolgd. Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan, bestaat er voldoende zekerheid om winst te kunnen nemen:
1. het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat; én
2. de grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht; én
3. de kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie genomen).
7. Scenarioanalyse
Terug naar navigatie - Grondbeleid - 7. ScenarioanalyseOm inzicht te krijgen in de gevoeligheid van de resultaten van de grondexploitaties, hebben we verschillende scenario’s doorgerekend. Daarbij hebben we gekeken naar veranderingen in de rente, opbrengststijging en kostenstijging. Ook is een gecombineerd scenario doorgerekend. De berekeningen zijn gebaseerd op de grondexploitaties uit de begroting 2027.
Het verwachte resultaat van alle grondexploitaties samen bedraagt op eindwaarde € 3.116.076 negatief. Daarnaast wordt in totaal € 36.248.657 aan tussentijdse winst genomen.
Bij een stijging van de rente met 1 procentpunt verslechtert het eindsaldo naar € 4.379.445 negatief. Blijft de opbrengststijging gedurende de hele looptijd op 0%, dan komt het eindsaldo uit op € 5.616.695 negatief. Wanneer de kostenstijging 1 procentpunt hoger uitvalt, bedraagt het eindsaldo € 3.950.541 negatief.
Het grootste effect ontstaat wanneer een hogere rente wordt gecombineerd met een opbrengststijging van 0%. In dat geval verslechtert het eindsaldo naar € 6.933.106 negatief.
De scenarioanalyse laat zien dat de gezamenlijke grondexploitaties op eindwaarde een negatief resultaat hebben. Door de al gerealiseerde en nog te realiseren tussentijdse winstnemingen is het totale resultaat per saldo positief. Het gecombineerde scenario van hogere rente en lagere opbrengsten heeft daarbij de grootste impact op het eindresultaat.
8. Strategische aankopen
Terug naar navigatie - Grondbeleid - 8. Strategische aankopenOm ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen mogelijk te maken, kan het nodig zijn dat de gemeente grond of vastgoed aankoopt voordat een grondexploitatie of investeringskrediet is vastgesteld. Dit noemen we een strategische aankoop. Het kan daarbij gaan om gronden of panden voor gebiedsontwikkeling, infrastructuur, groenvoorzieningen of maatschappelijke voorzieningen.
Met strategische aankopen kan de gemeente snel inspelen op kansen die zich op de vastgoed- en grondmarkt voordoen. De gebruikelijke besluitvorming over een afzonderlijk krediet sluit niet altijd aan op de snelheid waarmee deze kansen ontstaan. Daarom is het belangrijk dat strategische aankopen vooraf goed zijn geregeld en dat de financiële gevolgen tijdig in beeld zijn.
Revolverend systeem
Voor strategische aankopen stelt de gemeenteraad een revolverend systeem vast met een plafond van € 7,5 miljoen. Het plafond geeft aan welk bedrag maximaal aan strategische aankopen onder deze systematiek op de balans van de gemeente mag staan.
Binnen het door de gemeenteraad vastgestelde plafond en de bijbehorende spelregels kan het college strategische aankopen doen. Zodra een aankoop wordt opgenomen in een door de gemeenteraad vastgestelde grondexploitatie of wordt gedekt uit een investeringskrediet, komt de gebruikte ruimte binnen het plafond weer vrij. Deze ruimte kan vervolgens opnieuw worden ingezet voor een andere strategische aankoop.
Wil het college een aankoop doen waardoor het vastgestelde plafond wordt overschreden? Dan legt het college hiervoor vooraf een afzonderlijk voorstel voor aan de gemeenteraad.
Afwegingskader
Aan iedere strategische aankoop ligt een inhoudelijke en financiële onderbouwing ten grondslag. Daarbij wordt in ieder geval aandacht besteed aan:
- het strategische belang van de aankoop voor gemeentelijke beleidsdoelstellingen;
- het beoogde toekomstige gebruik van de grond en/of het pand;
- een onafhankelijke waardebepaling of taxatie;
- de financiële haalbaarheid en de verwachte toekomstige toedeling;
- de risico’s van de aankoop;
- de tijdelijke beheer-, rente- en overige lasten;
- eventuele opbrengsten uit tijdelijk beheer, verhuur of verpachting.
Bij een strategische aankoop geeft de gemeente aan of deze naar verwachting wordt opgenomen in een grondexploitatie of wordt gedekt uit een investeringskrediet. De definitieve toedeling vindt plaats nadat de gemeenteraad de betreffende grondexploitatie of het investeringskrediet heeft vastgesteld.
Financiële verwerking
De financiële gevolgen van strategische aankopen verwerken we structureel in de begroting. Het gaat daarbij onder meer om rentelasten, tijdelijke beheerkosten en eventuele huurinkomsten. Totdat de gemeenteraad besluit een aankoop onder te brengen in een grondexploitatie of investeringskrediet, verwerkt de gemeente de gronden en panden op de balans volgens de geldende verslaggevingsregels.
Verantwoording
Het college informeert de gemeenteraad twee keer per jaar over de toepassing van deze systematiek via de paragraaf grondbeleid in de begroting en de jaarrekening. Daarbij geven we in ieder geval inzicht in:
- de strategische aankopen die onder de systematiek op de balans staan;
- de boekwaarde van deze aankopen;
- de verwachte toekomstige bestemming;
- mutaties die sinds het vorige rapportagemoment hebben plaatsgevonden;
- het gebruikte bedrag en de resterende ruimte binnen het plafond van € 7,5 miljoen;
- relevante financiële risico’s en ontwikkelingen.
Er zijn in 2026 reeds enkele strategische aankopen door het college geaccordeerd onder voorwaarde van gemeentelijk raadskrediet. Deze aankopen worden in Burap 2026-3 ter accordering aan de gemeenteraad voorgelegd.
De systematiek en bijbehorende spelregels nemen we op in de eerstvolgende actualisatie van de Kadernota Grondbeleid. Zo leggen we deze werkwijze structureel vast binnen het gemeentelijk grondbeleid.