Financiële kaders

De spelregels rondom financiële beheersing (control) zijn vastgelegd in de financiële beheersverordening. Deze verordening wordt verder uitgewerkt in een aantal (beleids)nota’s:
•    nota rentebeleid en -toerekening
•    nota activabeleid
•    nota reserves en voorzieningen
•    nota kostentoerekening
•    nota risicomanagement en weerstandsvermogen
•    treasurystatuut
•    nota P&C-cyclus 

Naast financieel beleidsmatige kaders voor de komende begroting, stellen we in de kadernota ook een aantal financiële begrotingskaders voor. Deze hebben betrekking op specifieke onderdelen van de begroting, zoals onder andere te hanteren percentages voor rente en loon- en prijsstijging en begrotingsevenwicht. Voor de uitwerking van de begroting is het van belang dat deze vooraf worden vastgesteld. We lichten ze hieronder toe.

Kader:  Het uitgangspunt is dat we voldoen aan de richtlijnen van de provincie voor repressief toezicht. Concreet betekent dit dat het tenminste het eerste jaar of het laatste jaar een positief structureel begrotingssaldo heeft. 

Sluitende begroting en reservepositie
Een meerjarig sluitende begroting houdt in dat alle begrotingsjaren (2027 t/m 2030) een positief saldo (≥ 0) hebben. Tevens dient er een positieve algemene vrije reserve te zijn voor al deze jaren. 

Reëel evenwicht
Reëel ramen is het uitgangspunt voor de begroting 2027 en de meerjarenbegroting 2027-2030. Dit houdt in dat de ramingen volledig, realistisch en haalbaar moeten zijn.

Structureel evenwicht
Als in het betreffende begrotingsjaar structurele lasten gedekt zijn door structurele baten is er sprake van structureel evenwicht. Incidentele lasten mogen gedekt worden door zowel structurele als door incidentele baten.  Hierbij passen we de wet- en regelgeving toe vanuit het Besluit, Begroting en Verantwoording (BBV) en Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader (GTK) van de provincie.

Repressief toezicht Provincie
Ieder jaar besluit de provincie op grond van artikel 203 van de Gemeentewet of een gemeente onder repressief of preventief begrotingstoezicht valt. Op basis van een begrotingsscan wordt een toets uitgevoerd. Er is sprake van repressief toezicht wanneer er in het begrotingsjaar 2027 sprake is van structureel en reëel evenwicht. Ook is er sprake van repressief toezicht wanneer blijkt dat het begrotingsjaar 2027 niet/onvoldoende structureel en reëel in evenwicht is, maar het is wel voldoende aannemelijk dat uiterlijk de laatste jaarschijf van de meerjarenraming wel structureel en reëel in evenwicht is of dat uit onderzoek blijkt dat er toch sprake is van structureel en reëel in evenwicht. Preventief toezicht volgt zodra geen sprake is van bovenstaande.

Indexatie is nodig om budgetten qua koopkracht op peil te houden. Het actualiseren van de indexatie heeft de volgende financiële consequenties.

Loonindex
Kader: De loonindex wordt gebaseerd op (een inschatting van) de cao-afspraken inclusief de vastgestelde werkgeverpremies. Voor de periode na de cao-afspraken wordt uitgegaan van een jaarlijkse index (inclusief werkgeverspremies) van 1,5%.

Dit kader wordt continu gemonitord en indien noodzakelijk bij een tussentijdse rapportage bijgesteld. Voor de nieuwe jaarschijf 2030 betekent dit loonbudget 2030 = loonbudget 2029 plus 1,5%.

Prijsindex
Kader: De baten en lasten worden geïndexeerd met de prijsindex die wordt gebaseerd op het Nationale consumentenprijsindex (CPI) van het Centraal Planbureau (CPB) gepubliceerd in het jaarlijkse Centraal Economisch Plan (CEP).

Eenmaal per jaar, bij de kadernota, wordt de prijsindex bijgesteld op basis van het Centraal economisch Plan van het CPB. De prijsindex wordt toegepast op de baten en lasten uitgezonderd de loonkosten (eigen index) en een aantal specifieke baten en lasten die beschikken over een eigen indexering zoals huren, pachten, subsidies, rijksbijdragen etc. Deze index wordt tussentijds niet bijgesteld. De percentages uit het CEP 2026 zijn voor 2027 2,1%, 2028 2,5%, 2029 2,1 % en 2030 2,3%. 

Kader: Begrotingsjaar 2030 wordt nieuw toegevoegd met als basis 2030 = 2029 gecorrigeerd naar reële ramingen.

Een aantal budgetten die worden overgenomen van 2029 naar 2030 geven geen actueel beeld. Bijvoorbeeld, de financieringslasten (rente, afschrijving en aflossing) 2030 zijn niet actueel. Ook wordt de verwachte uitkering gemeentefonds voor de jaarschijf 2030 geactualiseerd. Tevens  bevatten de bijstellingen uit bestuursrapportage I-2026 en II-2026 andere cijfers 2030 t.o.v. 2029.

In aanloop naar de begroting zijn naast de financiële begrotingskaders in de vorige paragraaf nog een aantal zaken van invloed op het startpunt van de begroting 2027.

In de nota rentebeleid en –toerekening is vastgelegd dat op basis van de bijgestelde liquiditeitenplanning m.b.t. investeringen en bouwgrondexploitatie de rentepercentages voor 2027-2030 worden geactualiseerd. 

Het omslagpercentage om de rente toe te rekenen aan de taakvelden (inclusief bouwgrondexploitatie) bedraagt 1,0% in 2026 en 1,2% in 2027 tot en met 2030. Indien nodig wordt in aanloop naar de begroting en actualisatie bouwgrondexploitaties de omslagrente nogmaals herrekend. Een aanpassing hiervan is van invloed op het begrotingssaldo. 

De effecten van een geactualiseerde kostentoerekening van loonkosten en overheadkosten naar taakvelden en projecten (investeringen en bge’s) zijn nog niet financieel vertaald. Deze worden ook opgenomen in de begroting 2027. 

Zodra alle financiële begrotingskaders financieel vertaald zijn en rente en kostentoerekening geactualiseerd zijn, wordt in aanloop naar de begroting 2027 de nieuwe kostendekkende tarieven berekend. Het gaat om rioolheffing, afvalstoffenheffing, hondenbelasting en leges. Hier wordt op basis van eerdere besluitvorming 100% kostendekkendheid toegepast.